اهمیت ریزمغذیها برای رشد و فیزیولوژی گیاه
کمبود ریزمغذیها در بسیاری از کشورهای آسیایی به دلیل ماهیت آهکی خاکها، pH بالا، مواد آلی کم، تنش شوری، خشکسالی مداوم، محتوای بالای بیکربنات در آب آبیاری و کاربرد نامتعادل کودها، گسترده است. برخی از اثرات نامطلوب تنش ناشی از کمبود ریزمغذیها در گیاهان شامل عملکرد و کیفیت پایین محصول، ساختار مورفولوژیکی ناقص گیاه (مانند تعداد کمتر آوندهای چوبی با اندازه کوچک)، هجوم گسترده بیماریها و آفات مختلف، فعال شدن کم فیتوسیدروفورها و راندمان پایین مصرف کود است.
عدم وجود کودهای ریزمغذی منجر به جذب ناکافی عناصر کمیاب توسط گیاهان میشود که باعث کاهش قابل توجه عملکرد در محصولات زراعی و علوفهای مختلف میشود و در نهایت منجر به سلامت ضعیف حیوانات اهلی و انسان میشود. نتایج تحقیقات خاکهای آهکی در دهه گذشته نشان میدهد که در حال حاضر، در بین ریزمغذیها، کمبود روی بیشترین ضرر را برای عملکرد مؤثر محصول دارد. سایر ریزمغذیهای مهم که عملکرد محصول را افزایش میدهند (از بیشترین تا کمترین تأثیر) عبارتند از آهن، بور، منگنز، مس و مولیبدن.
در مورد خاکهای آهکی، تصور مرسوم مبنی بر اینکه ریزمغذیها عملکرد محصول را ۱۵ تا ۳۰ درصد افزایش میدهند، تخمینی دست کم گرفته شده است. در واقع، در برخی موارد، به ویژه در ارقام ناکارآمد مانند گندم دوروم (Triticum durum L.)، ریزمغذیها میتوانند عملکرد دانه را تا ۵۰ درصد افزایش دهند و همچنین کارایی مصرف درشتمغذیها را نیز افزایش دهند.
بهبود راندمان مصرف کود با کودهای ریزمغذی
بر اساس افزایش عملکرد دانه و راندمان مصرف کودهای معدنی، میتوان پیشنهاد کرد که استفاده از کودهای غنیشده با ریزمغذیها منجر به سود اقتصادی قابل توجهی برای کشاورزان میشود. راندمان مصرف کود (FUE) برای محصولات مختلف را میتوان با استفاده از ریزمغذیها افزایش داد. توصیه میشود که به منظور به حداکثر رساندن FUE در تولید محصول، کودهای ریزمغذی باید بر اساس مقادیر آزمایش خاک در تمام خاکهای آهکی استفاده شوند.
نقش ریزمغذیها در حفظ تعادل فیزیولوژی گیاه
نقش ریز مغذی ها در فیزیولوژی گیاه، هر روز در نتیجه مطالعات انجام شده روی واکنشهای آنها و اختلالات ناشی از کمبودشان، آشکارتر میشود. ریزمغذیها عناصر ضروری برای زندگی هستند. اگرچه به مقدار کم در گیاهان وجود دارند، اما حدود ۱۰۰ آنزیم را در گیاهان مختلف فعال میکنند. چنین استنباط میشود که ما بدون ریزمغذیها قادر به زنده ماندن نخواهیم بود، زیرا آنها برای سنتز DNA و RNA و متابولیسم کربوهیدراتها، چربیها، پروتئینها و الکلها ضروری هستند. ریزمغذیها همچنین نقشهای کلیدی در آزادسازی دیاکسید کربن و بهینهسازی عملکرد ویتامین A و سیستم ایمنی دارند.
بهبود راندمان مصرف کود با استفاده از ریزمغذیها
خاکهای آهکی که در خاورمیانه غالب هستند، pH بالا (۷.۶-۸.۳) و محتوای ماده آلی کم (کمتر از ۱٪) دارند و بنابراین، محصولات کشاورزی حاوی سطوح پایینتری از ریزمغذیها نسبت به میانگین هستند. کمبود بارندگی و کوددهی نامتعادل نیز به مشکلات مرتبط با کمبود ریزمغذیها در این مناطق میافزاید. گیاهانی که در چنین خاکهایی رشد میکنند از ریزمغذیها رنج میبرند.
کمبود ریزمغذیها رشد گیاه را محدود میکند و بر عملکرد محصول، به ویژه در خاکهای آهکی، تأثیر میگذارد. نتایج نشان داد که استفاده از کوددهی متعادل، عملکرد دانه را به طور قابل توجهی افزایش میدهد. آزمایشهای میدانی بیش از 2500 آزمایش مختلف نشان داده است که ریزمغذیها تأثیر مثبت قابل توجهی بر عملکرد و کیفیت محصول دارند. مطالعات ما نشان داده است که ریزمغذیها همچنین استفاده کارآمد از درشتمغذیها را تضمین میکنند.
ریزمغذی در خاک آهکی: از تحقیق تا مزرعه
نیاز مبرمی به بهبود وضعیت ریزمغذیها در خاکهای آهکی وجود دارد. علیرغم حجم زیادی از دادهها که به وضوح نشان میدهد بهرهوری محصول با استفاده از ریزمغذیها بهبود مییابد، کودهای ریزمغذی معمولاً توسط کشاورزان استفاده نمیشوند. این نشان میدهد که شکاف بزرگی بین تحقیق، آموزش و ترویج در انتقال اطلاعات علمی ارزشمند به کشاورزان و تغییر عادت استفاده از کوددهی مرسوم وجود دارد. علیرغم پیشرفتهای حاصل شده، هنوز تلاش بیشتری برای افزایش راندمان کود روی، آگاهی از مسائل زیستمحیطی و جنبههای اقتصادی ریزمغذیها مورد نیاز است تا به کشاورزی پایدار برای امنیت غذایی و سلامت انسان دست یابیم.
بدون دیدگاه