ملاحظات در تغذیه برگی مرکبات
تغذیه برگی یکی از روشهای مؤثر و پرکاربرد در مدیریت تغذیه باغهای مرکبات است که به منظور تأمین سریع عناصر غذایی مورد نیاز درختان مورد استفاده قرار میگیرد. در این روش، عناصر غذایی به صورت محلول بر روی شاخوبرگ درختان اسپری شده و از طریق بافتهای گیاهی جذب میشوند. تغذیه برگی بهویژه در شرایطی که جذب عناصر غذایی از طریق ریشه با محدودیت مواجه باشد یا نیاز به رفع سریع کمبود عناصر وجود داشته باشد، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
با این حال، موفقیت محلولپاشی تنها به انتخاب کود مناسب محدود نمیشود. عواملی مانند مرحله رشد درخت، شرایط فیزیولوژیکی گیاه، وضعیت آبوهوایی، کیفیت آب مصرفی، نوع کود، pH محلول، قابلیت اختلاط کودها و نحوه اجرای عملیات محلولپاشی، نقش تعیینکنندهای در میزان جذب و کارایی عناصر غذایی دارند. عدم توجه به این عوامل میتواند موجب کاهش اثربخشی تغذیه برگی، بروز برگسوزی و افزایش هزینههای تولید شود.
شرایط درخت
پاسخ درختان به کاربرد برگی عناصر غذایی تحت شرایط تنش گرما و سرما، معمولاً به علت کاهش سرعت جذب و انتقال عناصر غذایی، ضعیف است. با این حال، چنانچه محلولپاشی عناصر غذایی، بهویژه عناصر مؤثر بر افزایش تحمل گیاهان به تنش، پیش از وقوع تنش گرما یا سرما انجام شود، میتواند در افزایش تحمل درختان نسبت به شرایط تنشزا مؤثر باشد.
شرایط آبوهوایی
شرایط محیطی شامل زمان مناسب در طول روز، دما، رطوبت نسبی و سرعت باد، بر جنبههای فیزیکی و بیولوژیکی تغذیه برگی تأثیرگذار هستند. نفوذپذیری بافتهای گیاهی یکی از عوامل مهم در جذب عناصر غذایی محسوب میشود.در شرایط اقلیمی با هوای گرم، مرطوب و آرام، نفوذپذیری بافتهای گیاهی بیشتر بوده و شرایط مطلوب برای تغذیه برگی غالباً در ساعات پایانی عصر و گاهی در ساعات ابتدایی صبح فراهم میشود. محلولپاشی بهتر است در صبح یا بعدازظهر، زمانی که شدت تابش خورشید کمتر است، انجام شود.در زمان محلولپاشی، دمای محیط نباید بالا باشد و بهتر است از 29 درجه سانتیگراد تجاوز نکند. همچنین رطوبت نسبی بالاتر از 70 درصد مطلوب است.توصیه میشود پس از محلولپاشی، آبیاری باغ انجام شود.
همچنین باید توجه داشت که محلولپاشی عناصر غذایی پیش از بارندگی انجام نشود؛ زیرا کودها از سطح برگ شسته شده و وارد خاک میشوند و در نتیجه، کارایی تغذیه برگی کاهش مییابد.
رخداد بارندگی در 24 تا 48 ساعت پس از محلولپاشی نیز ممکن است اثر تغذیه برگی را کاهش دهد؛ زیرا تمامی عناصر غذایی بلافاصله توسط بافتهای گیاهی جذب نمیشوند.
نوع ماده کودی
همه کودها برای محلولپاشی مناسب نیستند. هدف اصلی از تغذیه برگی، جذب سریع و بهینه عناصر غذایی توسط بافتهای گیاهی است. بنابراین، محلولهای تغذیه برگی باید به گونهای فرموله شوند که کمترین آسیب را به گیاه وارد کنند.
سه شاخص مهم در انتخاب کود برای محلولپاشی عبارتاند از:
شاخص نمک پایین
استفاده از محلولهای کودی با غلظت بالا، بهویژه در مورد کودهای با بنیان نیترات و کلرید، میتواند آسیب جدی به بافتهای گیاهی وارد کند. بنابراین، در انتخاب کود برای محلولپاشی باید به شاخص نمک یا بهعبارت دیگر، پتانسیل اسمزی ناشی از انحلال کود در آب توجه شود.
حلالیت بالا
در تغذیه برگی باید از کودهایی استفاده شود که حلالیت بالایی در آب داشته باشند، بهراحتی حل شوند و رسوب تشکیل ندهند. هرچه حلالیت کود بیشتر باشد، مقدار بیشتری از آن در حجم کمتری از آب بهطور کامل حل خواهد شد.از جمله کودهای با حلالیت بالا میتوان به اوره، مونوپتاسیم فسفات، کلرید پتاسیم و سایر کودهای مشابه اشاره کرد.
درصد خلوص بالا
ناخالصیها ممکن است با مواد کودی سازگار نباشند، موجب گرفتگی تجهیزات محلولپاشی شوند یا آسیبهای جدی به برگ وارد کنند. بنابراین، در انتخاب کودهای مورد استفاده برای محلولپاشی باید به میزان ناخالصیهای همراه آنها توجه شود.
عوامل مؤثر بر کیفیت و کارایی محلولپاشی
pH محلول تغذیه برگی
یکی از نکات مهم در محلولپاشی عناصر غذایی، اطمینان از قرار گرفتن pH محلول در محدوده مناسب است که معمولاً بین 6 تا 8 میباشد. این موضوع بهویژه در مناطقی که کیفیت آب پایین است، اهمیت بیشتری دارد.برخی مواد بهمنظور بافرسازی و تنظیم pH به محلول تغذیه برگی افزوده میشوند. معمولاً آسیب واردشده به بافتهای گیاهی در اثر pH پایین، کمتر از آسیب ناشی از کاربرد غلظتهای بالای کود، بهویژه کودهای حاوی آنیونهای نیترات و کلرید است.
افزودن مواد خیسکننده
برای کاهش کشش سطحی آب، لازم است مواد خیسکننده به محلول اسپری اضافه شوند تا محلول بهصورت یکنواخت سطح برگ را پوشش دهد و توزیع مناسب عناصر غذایی فراهم شود.از جمله مواد خیسکننده میتوان به محلول نیم در هزار مایع ظرفشویی اشاره کرد.
کاربرد همزمان کود و آفتکش
در برخی موارد، بهمنظور صرفهجویی در زمان و هزینه، مواد کودی و آفتکشها با یکدیگر مخلوط میشوند. با این حال، باید توجه داشت که همه کودها با حشرهکشها، قارچکشها و سایر سموم سازگاری ندارند.در صورت اختلاط مواد ناسازگار، ممکن است اثر کود، آفتکش یا هر دو کاهش یابد. علاوه بر این، کاربرد همزمان آنها میتواند خطر برگسوزی را افزایش دهد.بنابراین، در صورت نداشتن تجربه کافی، بهتر است ابتدا سازگاری کود و آفتکش مورد نظر در یک ظرف کوچک آزمایش شود.
اهمیت کیفیت آب در افزایش کارایی تغذیه برگی
علاوه بر مقدار آب، کیفیت آب مورد استفاده در محلولپاشی نیز بسیار مهم است. پیش از انجام محلولپاشی و استفاده از هر منبع آبی، بهتر است pH، سختی آب، میزان بیکربنات، سولفات، نیترات و آهن آن تعیین شود.معمولاً مقدار آب مورد نیاز برای محلولپاشی بین 5 تا 20 لیتر برای هر درخت است. این مقدار به حجم تاج درخت و نوع کود مورد استفاده بستگی دارد.
نکات مهم در اختلاط کودها
برهمکنشهای شیمیایی میان کودها باید در تغذیه برگی مورد توجه قرار گیرد. برخی کودها ناسازگار بوده و نباید با یکدیگر مخلوط شوند. اختلاط این مواد ممکن است موجب تشکیل رسوب شده و در نتیجه، قابلیت استفاده عناصر غذایی را کاهش دهد یا باعث گرفتگی تجهیزات محلولپاشی شود.
معمولاً هشدارهای مربوط به اختلاط بر روی بستهبندی کودها درج میشود. در صورت نبود اطلاعات کافی، میتوان مقدار کمی از کودهای مورد نظر را در ظرفی حاوی آب حل و مخلوط کرد. در صورتی که رسوبی تشکیل نشود، معمولاً مشکل خاصی وجود نخواهد داشت.
به عنوان مثال، مخلوط کردن سولفات آمونیوم و کلرید پتاسیم در مخزن ممکن است منجر به تشکیل رسوب سولفات پتاسیم شود. همچنین، اختلاط کودهای حاوی کلسیم با کودهای دارای آنیون فسفات یا سولفات میتواند سبب تشکیل رسوب فسفات کلسیم یا سولفات کلسیم گردد.تشکیل این رسوبات علاوه بر کاهش کارایی تغذیه برگی، موجب گرفتگی تجهیزات محلولپاشی نیز خواهد شد.
بدون دیدگاه