راهنمای کامل کاشت، تغذیه و آبیاری سیبزمینی
سیبزمینی گیاهی چندساله علفی است، اما در کشاورزی بهعنوان گیاهی یکساله کشت میشود. این گیاه معمولاً از طریق غده که در اصطلاح غدهبذری گفته میشود، ازدیاد میشود نه از طریق بذر واقعی. از جوانههای روی غدهبذری، انشعابات و اندامهای هوایی ایجاد میشود. روی این انشعابات و اندامهای هوایی، ساقه، شاخوبرگ، استولون، ریشه، گلآذین و نیز نسل بعدی غدهها شکل میگیرد.
مراحل رشد و نمو سیبزمینی
دوره رشد و نمو سیبزمینی به پنج مرحله تقسیم میشود. طول هر یک از این مراحل به شرایط اقلیمی، رقم و مدیریت زراعی مزرعه بستگی دارد. مجموع مراحل پنجگانه رشد سیبزمینی در کشور، به شرط رعایت تاریخ مناسب کاشت، حدود ۱۲۰ تا ۱۳۰ روز است، ولی در برخی از مناطق کشت بهاره (مثل اردبیل)، ممکن است به ۵ تا ۶ ماه برسد.
مرحله رشد و توسعه جوانهها (نمو جوانه): در این مرحله که از رشد جوانه در چشمهای غده شروع و به ظهور آن در سطح خاک ختم میشود، اندوخته غذایی غده، منبع تأمین انرژی برای رشد گیاه است. طول مدت این مرحله، با توجه به عواملی چون وضعیت فیزیولوژیکی غدهها، دمای خاک و هوا و تاریخ کشت متغیر بوده و در ارقام اصلی سیبزمینی کشور مانند آگریا و مارفونا (در شرایط طبیعی کشتهای بهاره)، حدود ۲۰ تا ۲۵ روز میباشد.
مرحله رشد رویشی: در این مرحله، که از زمان سبز شدن گیاه شروع شده و به شروع غدهزایی ختم میشود، کلیه اندامهای رویشی گیاه (برگها، انشعابات ساقه، ریشهها و استولون) تشکیل میشود. در کشتهای بهاره، طول این مرحله برای اکثر ارقام سیبزمینی کشور حدود ۳۰ تا ۳۵ روز است.
مرحله غدهزایی: در این مرحله، تشکیل غدههای اولیه در انتهای استولونها آغاز شده، ولی حجیم شدن آنها هنوز شروع نشده است. این مرحله با توجه به شرایط محیطی حدود دو هفته به طول میانجامد و اندازه غدههای تشکیلشده در طی آن، به حدود یک نخود میرسد.
مرحله حجیم شدن غدهها: طی این مرحله که طولانیترین دوره رشد گیاه محسوب میشود، سلولهای تشکیلدهنده غده به دلیل تجمع آب، مواد غذایی و کربوهیدراتها متورم میشوند و بسته به تاریخ کاشت و رقم، ممکن است تا سه ماه طول بکشد؛ ولی در شرایط مناسب، برای اکثر ارقام موجود در کشور، این مدت بین ۵۰ تا ۶۰ روز است.این فرایند بهشدت تحت تأثیر دما، رطوبت خاک، طول روز و مقدار نیتروژن در دسترس قرار میگیرد. شرایط مناسب برای شروع غدهزایی در دماهای متوسط (۱۵ تا ۲۰ درجه سانتیگراد مطلوب است)، رطوبت متوسط تا بالای خاک (بالاتر از ۶۵ درصد)، شدت نور بالا و مقدار نیتروژن در دسترس خاک به میزان متوسط تا پایین است.
مرحله بلوغ یا رسیدن گیاه: در این مرحله، شاخوبرگ گیاه شروع به زرد شدن نموده و ریزش برگها آغاز میشود. به همین دلیل، میزان فتوسنتز کاهش یافته و رشد غدهها کم میشود و در نهایت، اندامهای هوایی از بین میروند. این مرحله ممکن است در کشت ارقام دیررس در نقاط سردسیر کشور که فصل رشد کوتاه است، مشاهده نشود.
خاک مناسب سیبزمینی
خاک مناسب برای زراعت سیبزمینی، دارای درصد تخلخل بالا، حاصلخیزی، تهویه و زهکشی خوب، کمی اسیدی و بافت شنیلومی یا لومی میباشد. در خاکهای با اسیدیته ۵ تا ۵/۵، سیبزمینی به بیماری اسکب کمتر حساس میشود. عملکرد محصول سیبزمینی در اسیدیته ۵/۵ تا ۶/۵ بیشتر بوده و غدهها درشتتر و بازارپسندتر میشوند.در خاکهای رسی، غدهها رشد خوبی ندارند و جذب عناصر غذایی مختل میشود. در خاکهای سبک که مقادیر کمی ماده آلی دارند، براساس آزمون خاک میتوان ۲۵ تا ۶۵ تن کود دامی پوسیده در هر هکتار مصرف کرد. حد آستانه تحمل شوری در خاک در سیبزمینی ۲ دسیزیمنس بر متر است.
مدیریت تغذیه سیبزمینی
میزان مصرف کود در مزارع سیبزمینی باید براساس نتایج آزمون خاک صورت گیرد. مصرف کودهای شیمیایی از طریق آب آبیاری و بهطور خاص آبیاری قطرهای (تیپ) نیز امکانپذیر است و توصیه میشود.
کودهای نیتروژندار: پس از مشخص شدن مقدار کود مورد نیاز از طریق آزمون خاک، حداکثر یکچهارم کود قبل از کاشت استفاده شود.
کودهای فسفره و پتاسیمدار: این نوع کودها قبل از کاشت به زمین اضافه میشود. مصرف کودهای فسفردار بهصورت نواری (۷ سانتیمتر زیر و ۷ سانتیمتر کنار غده) در زمان کشت، بیشترین تأثیر را در بر دارد.
مدیریت علفهای هرز در کشت سیبزمینی
براساس شرایط منطقه، نوع سم و مقدار آن با نظر کارشناسان حفظ نباتات و متخصصین گیاهپزشکی مصرف شود.
الف) قبل از کاشت:
- علفکش EPTC به میزان ۴ تا ۶ لیتر در هکتار.
- پندیمتالین به میزان ۲/۵ تا ۳ لیتر در هکتار.
ب) پس از کاشت و قبل از سبز شدن بوتهها:
- پاراکوات به میزان ۳ لیتر در هکتار.
نیاز آبی سیبزمینی
میزان آب مورد نیاز سیبزمینی، معمولاً به عواملی از قبیل نوع رقم، روش آبیاری و مراحل رشد گیاه بستگی دارد. در زمینهای رسی (خاکهای سنگین) فاصله دو آبیاری بیشتر و در خاکهای شنی (خاکهای سبک) کمتر در نظر گرفته میشود.آبیاری مزارع در زمینهای شنی معمولاً بین ۴ تا ۵ روز یکبار و در خاکهای رسی بین ۷ تا ۸ روز یکبار انجام میشود.بهعلت حساسیت گیاه سیبزمینی به کمآبی، بعد از کاشت باید غدهبذری در محیط مرطوب قرار گیرد تا رشد جوانه و سبز شدن بهخوبی صورت گیرد. در اوایل رشد سیبزمینی، نیاز آبی این گیاه برای سبز شدن، به دلیل وجود آب مورد نیاز در غده زیاد نیست؛ ولی بهعلت سیستم ریشهای سطحی، برای تولید حداکثر محصول، به آب کافی در سطح رویی خاک نیاز است.
بدون دیدگاه